Even stilstaan bij de bedoeling van de universiteit

Body: 

Hoe bepalen we met zijn allen de koers van de universiteit? Dat is een vraag die een groep studenten en jonge onderzoekers aan de orde wil stellen tijdens een discussiebijeenkomst op 21 februari. “Wij zien ijsbergjes opdoemen.”

Heeft u wel eens geprobeerd een olietanker te draaien? Het enorme gevaarte vaart met enige snelheid in een bepaalde richting, gebaseerd op een uitgezette koers, de kracht van de motoren, en de interactie met de zee. Als het schip eenmaal vaart, is draaien geen simpele klus.

Instellingen in het hoger onderwijs zoals de Universiteit Utrecht worden vaak vergeleken met olietankers. De aanname daarbij is dat koersverandering op een universiteit eveneens langzaam gaat. Daarbij dient rekening te worden gehouden met de tijd, de interactie met de omgeving en nieuwe wensen en eisen.

Soms is er de noodzaak om het schip zo snel mogelijk te keren: een nieuwe kapitein, een ijsberg die voor je opdoemt of een olielek. Maar als de motor in neutrale stand rustig ronkt dan vaart het schip rustig naar de uitgezette stip op de horizon.

Aan de ene kant zien wij de afgelopen tijd om ons heen kleine ijsbergjes opdoemen in de vorm van onrust en discussie over de toekomst van de universiteit. Het gaat daarbij allereerst om de verregaande bezuinigingen bij faculteiten, de opkomst van WO-in-actie, structurele veranderingen binnen het studiefinancieringssysteem, vraagstukken omtrent werkdruk van medewerkers op allerlei afdelingen, en om studenten die aangeven ten onder te gaan in de stress.

Daarnaast vinden er ook andere discussies plaats, hoewel die niet altijd in grote protesten uitmonden: over diversiteit, over de invoering van duurzaamheidsmaatregelen, over betutteling. En dan is er ook nog het overkoepelende vraagstuk: Leiden we adequaat op voor de toekomst? Is er voldoende ruimte voor creativiteit, voor nieuwsgierigheid, voor fouten maken?

Aan de andere kant zien we ook dat het leven op ‘de brug’ en in de kajuiten van de universiteit gewoon doorgaat.  Er wordt gewerkt aan onderwijsvernieuwing, de universiteit scoort nog steeds goed in ‘de lijstjes’ en studenten en medewerkers geven het leven aan boord een ruime voldoende.  
Er lijkt aan boord van de olietanker weinig echte ruimte en tijd om met elkaar te praten over de rol en het nut van de universiteit in de samenleving van vandaag. Vragen over het nut en de bedoeling van de universiteit worden vaak met een probleemoplossende, instrumentele aanpak opgelost, zonder echt van de bestaande koers af te wijken. Kortom: moeten we niet meer tijd maken om af te remmen en ruimte maken om na te denken over een grote bocht?

Met deze vraag in het achterhoofd sloten vice-decanen, studenten en promovendi zichzelf twee dagen op eind 2017, zonder agenda nadenkend over de bedoeling van de universiteit. Wij waren daar als jonge academici aanwezig,.

Aldaar ontstond de idee dat de universiteit vandaag de dag meer aandacht zou moeten besteden aan twee behoeften. Ten eerste is er behoefte aan aandacht voor academisch onderwijs en een academische gemeenschap die bijdraagt aan de persoonlijke ontwikkeling en vorming. Ten tweede is er behoefte aan verruiming van het idee over het nut en de betekenis van de universiteit voor de samenleving.

Om deze vragen verder te verkennen met een breder publiek hebben we onszelf verenigd in een groep genaamd Oker, met het doel om op de UU ruimte te bieden voor een brede discussie over die bredere vraag: ‘Wat is de bedoeling van de universiteit?’. Zonder direct met oplossingen te komen.

Het gaat ons bewust niét om het formuleren van een eigen Strategisch Plan. We zijn er dus niet op uit om een voorschot te nemen op nieuwe strategische thema’s voor onderzoeksdoelen, ook niet om nieuwe opleidingen op te zetten, of om de bestaande opleidingen drastisch om te gooien. Wat wij wel willen, is dat medewerkers en studenten ruimte krijgen om, in een klein moment van rust en bezinning, na te denken over de stip op de horizon waar de universiteit naartoe vaart. Om in dialoog zijn of haar zegje te doen over de ligging van de stip, of over de manier hoe we daarnaartoe varen. Om ervoor te zorgen dat in deze dialoog, de ideeën bij de juiste personen terecht komen. Om ervoor te zorgen dat we weten dat we niet vastzitten op een booreiland maar op een varende olietanker waarop mogelijkheden zijn om aanpassingen te doen onderweg. De universiteit moet een omgeving zijn waarin iedereen mee kan praten over de koers en snelheid van die olietanker, en de vorm en locatie van de stip op de horizon.

Kortom: heeft u zin een stukje mee te varen en mee te praten over de bedoeling van de universiteit? Kom dan naar onze eerste bijeenkomst op 21 februari!  We maken hierbij expliciet ruimte voor het publiek om niet alleen vragen te stellen, maar juist ook om met elkaar in gesprek te gaan en iets mee terug naar de eigen opleiding te nemen. In de toekomst willen we graag deze dialogen doorzetten, met telkens andere thema’s en brede vraagstukken, waar men normaal te druk voor is.

Komt allen!

Oker is een groepje jonge academici die graag nadenken over ‘de bedoeling’ van de universiteit. Zij hopen deze discussie met veel mensen te voeren, en waar wenselijk een inspiratiebron voor verandering te zijn. Oker bestaat uit:

Siebren Teule is researchmaster student History. Tijdens zijn bachelor Liberal Arts & Sciences heeft hij zich op verschillende plekken ingezet voor onderwijs en studentenleven op de UU, zoals bij de faculteitsraad van Geesteswetenschappen, bij VIDIUS studentenunie en als student-assessor. Siebren interesseert zich in de manier hoe lange- en kortetermijnveranderingen doorwerken in een instituut als de UU.

Marij Swinkels is promovenda en docent bij Bestuurs- & Organisatiewetenschap (B&O). In haar promotieonderzoek kijkt ze naar de rol van ideeën van politiek leiders in de Eurocrisis en onderzoekt hoe en wanneer politiek leiders hun ideeën aanpassen in tijden van crisis. Bij het departement B&O verzorgt ze onderwijs op het gebied van beleidsanalyse, -vaardigheden en -ontwerp, bestuurskunde en politiek leiderschap. In 2016 startte zij het project InclUUsion om studenten die als vluchteling naar Nederland zijn gekomen deel te laten nemen aan het UU-onderwijs. Marij schrijft blogs voor Faces of Science en is in het theater te vinden met ScienceBattle. Marij is genomineerd voor de docenttalentprijs 2018.

Renee van de Wetering is masterstudent Infection & Immunity. Tijdens haar bacheloropleidingen Biomedische Wetenschappen en Rechtsgeleerdheid verbaasde ze zich vaak over de fundamentele verschillen tussen deze opleidingen en hun populaties studenten. In haar jaar als studentassessor van de faculteit Geneeskunde (2017-2018) kreeg ze veel ruimte hier op een hoger niveau mee bezig te zijn, wat ze nu binnen o.a. OKER voortzet.

Mare van Hooijdonk is promovenda bij de afdeling Educatie en leerkracht op basisschool de Verwondering. Binnen haar promotieonderzoek wil zij het creatief oplossen van problemen meetbaar maken in het basisonderwijs, om het vervolgens te kunnen bevorderen. Basisschool de Verwondering is een vernieuwingsschool waar constant nagedacht wordt over de vraag of de activiteiten met leerlingen ook daadwerkelijk passen bij de visie op leren en de rol van leerlingen in de maatschappij. Het nadenken hierover zet zij graag door op universiteitsniveau.

Lubberta de Jong is promovenda bij de faculteit Diergeneeskunde. In haar promotieonderzoek richt zij zich op toetsing binnen competentie gericht veterinair onderwijs. Vanwege een passie voor universitair onderwijs en een continue nieuwsgierigheid beleeft ze veel plezier aan de discussies binnen OKER over de bedoeling van het universitair onderwijs.
Facebook Twitter Whatsapp Mail